schoolfruit - jongetje met wortels

Ervaringen van schoolfruitscholen

Veel scholen zijn u al voorgegaan met EU-Schoolfruit. Bekijk onderstaande tips en ervaringen van andere scholen die mee hebben gedaan aan EU-Schoolfruit.

"Wij vinden het meest positief dat we merken dat kinderen op school meer open staan om verschillende soorten te proeven. Kinderen hebben door dit programa bijvoorbeeld voor het eerst verse ananas of mango geproefd en hebben door invloed van vriendjes nu ook eens komkommer of tomaat gegeten. Ouders zijn via de reacties van hun kinderen ook gestimuleerd om thuis ook eens vaker andere groenten en fruitsoorten te kopen!" - Right Marktonderzoek, 2017

Interviews met scholen

De drie geheimen van basisschool de Biezenkamp

Het schoolfruitbeleid op basisschool de Biezenkamp in Beek is onderdeel van een rigoureuze aanpak. De school is op alle fronten bezig met gezondheid. Bijvoorbeeld met het eetbeleid en Smaaklessen, maar ook met extra aandacht voor bijvoorbeeld sport en spel. De inspanningen zijn beloond met een Vignet Gezonde School van het RIVM Centrum Gezond Leven. Directeur Scholte deelt drie geheimen van het succes.

1. De werkgroep: principiële en praktische bezwaren te lijf

“Wij hebben hier 32 leerkrachten, dus het is echt niet zo dat iedereen meteen stond te springen toen we met het thema voeding aan de slag gingen.”, zegt Scholte. “Ten eerste vroegen sommigen: ‘Waarom moet ik daar iets mee, dat is toch een taak van de ouders?’ Nu zijn wij er als team echt wel van doordrongen dat de maatschappij is veranderd. De school heeft een taak om aandacht te besteden aan een gezonde leefstijl.” Die omslag is voor een groot deel te danken aan de werkgroep Gezondheid. Daarin zit een aantal ouders, leerkrachten en de directie. Af en toe schuift iemand van de GGD aan. De mensen uit de werkgroep fungeren ook als ambassadeurs voor het gezondheidsbeleid, waardoor de principiële twijfels nu zo goed als verdwenen zijn.

“Wat nog wel eens voorkomt zijn praktische bezwaren. Leerkrachten krijgen veel op hun bord. Als er vanuit de werkgroep een plan komt om iets nieuws in te voeren, dan kijken we ook altijd of je ergens anders iets kunt weghalen.”
Directeur Scholte, basisschool de Biezenkamp

2. De visie: leren door ervaren

Naast een actieve werkgroep, helpt het ook als een school een heldere visie formuleert voor het gezondheidsbeleid, aldus Scholte. “Bij ons is de kern: leren door ervaren. Schoolfruit sluit daar ook helemaal bij aan.” Bij de eetmomenten brengen de kinderen nu in de praktijk wat zij in de lessen over bijvoorbeeld voeding leren. Ze ontdekken proefondervindelijk hoe je goed voor jezelf zorgt. Scholte: “Ze leren bijvoorbeeld ook wat voor soorten fruit en groente er zijn.” De school krijgt een gevarieerd aanbod van een leverancier die wekelijks fruit brengt voor drie dagen. Vaak is er genoeg over om ook op vrijdag nog wat uit te delen. “De kinderen ontdekken door schoolfruit ook nieuwe soorten. Als ik ’s ochtends door de school loop, is het leuk om te zien dat ik kinderen nectarines, kiwi’s of mango’s zie proeven. Schoolfruit gaat verder dan een appel en een banaan.”

3. De regels: simpel en eenduidig

Scholte: “ ́Alleen fruit en groente om tien uur’ is een mooi voorbeeld van een regel die iedereen begrijpt. Van leerling en leerkracht tot ouders. Ook voor het drinken hebben we een simpele tip aan ouders. Geef gewoon een lege beker mee, die ze om tien uur vullen met water. Eventueel doen ze een scheutje ranja in de beker. Uiteindelijk zijn regels voor eten en drinken alleen te handhaven als je als leerkracht ook duidelijkheid kunt geven. Waar het kan, doen we dat ook. Bij de lunch is het soms puzzelen wat nu goede keuzes zijn. Als je geen snoep en koek mag meegeven, kan een rijstwafel dan wel? Soms weten wij het ook niet, en dan overleg ik met de GGD.”

Het schoolfruitbeleid op basisschool de Schakel

Britt Reinsma is leerkracht in groep 7/8 van basisschool de Schakel in Nieuwegein. De school heeft op alle dagen de regel: alleen fruit en groente mee voor de ochtendpauze. “Twee keer in de week liep zo goed, dat we al snel overgestapt zijn op vijf keer in de week. We hebben het geëvalueerd en vrijwel alle ouders zijn enthousiast.”

Groep 7/8

Reinsma coördineerde de lancering van het nieuwe schoolfruitbeleid en ze ziet in haar eigen klas, groep 7 & 8.

“De kinderen hebben er nu echt lol in gekregen. Ze nemen ook regelmatig iets bijzondersmee, zoals een fruitsalade. Ze laten dan de anderen ook wat proeven. Ik ben elke dag weer nieuwsgierig wat iedereen mee heeft en deel dan complimentjes uit”.
Britt Reinsma, basisschool de Schakel

Een onverwacht voordeel van schoolfruit is dat minder kinderen naar school komen zonder dat zij hebben ontbeten: “Ze weten nu dat je om tien uur geen complete broodtrommel tevoorschijn kunt halen, dus ze zorgen dat ze ’s ochtends wat gegeten hebben.” Van de 29 kinderen zijn er nu nog maar een of twee die nog af en toe zonder ontbijt aan de schooldag beginnen.

Handhaven

De school startte met twee schoolfruitdagen, maar schakelde al snel over op alle dagen fruit en groente om tien uur. In het begin moesten sommige ouders even wennen aan de nieuwe regels. Zij gaven dan toch nog een reep of koek mee. De leerkrachten handhaafden de regel strikt. Kinderen die geen fruit of groente bij zich hadden, moesten dit terug in de tas doen. Zij mochten in plaats daarvan een droge volkoren cracker halen bij groep 8. Reinsma: “Dat vonden de kinderen echt verschrikkelijk, dus al snel nam iedereen gewoon fruit of groente mee. We hebben het beleid net geëvalueerd en de ouders zijn echt heel enthousiast. Hoewel ze echt nog wel eens een dagje hebben dat ze een joker zouden willen inzetten. Dat is ook logisch.”

Kinderen in alle soorten en maten

De Schakel besteedt veel aandacht aan een gezonde leefstijl, maar dat is niet omdat veel leerlingen te zwaar zijn. “Wij hebben alle soorten gewichten op school. Er zijn kinderen die te veel eten, maar ook te dunne kinderen.” De school vindt aandacht voor eten en bewegen gewoon passen bij een goed pedagogisch klimaat. Reinsma vertelt gedreven over haar gesprekken met de klas: “Een jongen is bijvoorbeeld supersportief, echt zo’n grote basketbalpuber. Ik vroeg: ‘Hoe kan het nou dat jij zo slank bent en ik niet, want je eet veel meer.’ Dan vertelt hij dat hij direct uit school tot het avondeten aan het basketballen is.” Reinsma lacht: “Dan leg ik uit dat ik ’s middags de schriften zit na te kijken.” De kinderen leren zo spelenderwijs over de energiebalans.

Gezonde school

De Schakel heeft een goed schoolfruitbeleid, maar doet veel meer om een gezonde leefstijl bij leerlingen te stimuleren. Zo gebruikt de school het lespakket Lekker Fit! van de Hartstichting. Ook doet de Schakel elk jaar mee aan het Nationaal Schoolontbijt en zijn er regelmatig speciale activiteiten. Zo was er onlangs nog een visboer die in de klas over haring kwam vertellen. Ook is er extra aandacht voor sport en spel, onder andere met ondersteuning van een combinatiefunctionaris. Het team geeft het goede voorbeeld. “Wij gaan natuurlijk geen gevulde koek van een traktatie opeten terwijl de kinderen fruit nemen. Je eet of niets, of ook fruit en groente.” De school heeft voor de inspanningen het deelcertificaat Voeding van het Vignet Gezonde School gekregen.

Ook ouders zetten zich in

Het Voedingscentrum deed in 2012 onderzoek naar wat kinderen weten over gezond eten. Veel, zo bleek. 90% van de kinderen in groep 8 kent de Schijf van Vijf. 92% weet hoe belangrijk het is om te ontbijten. Lespakketten zoals Smaaklessen dragen bij aan die kennis.

Smaaklessen

Anja van der Scheur heeft twee dochters op de basisschool en merkt in de praktijk dat het werkt. Zij heeft geholpen bij Smaaklessen en is ook actief bij andere activiteiten op school.

“Kinderen vinden het leuk om iets te leren over eten. Door de Smaaklessen zijn wij thuis ook meer bezig met ons eten. We verbouwen nu bijvoorbeeld zelf onze aardbeien en ijsbergsla.”
Anja van der Scheur, moeder van twee dochters

Eetbeleid

Veranderingen in het eetbeleid, bijvoorbeeld fruit in plaats van koek mee, slagen alleen als de ouders betrokken worden. Van der Scheur zet zich bijvoorbeeld in om het fruitbeleid van de school bij andere ouders te promoten: “De kinderen vinden het vaak prima, maar sommige ouders moet je overtuigen. We zijn druk en willen gemak. Ik begrijp het ook wel, maar persoonlijk vind ik het fijn dat je alleen fruit mag meegeven. Het is prettig dat ik thuis de discussie niet meer heb. Het is een regel, zo is het, klaar.”

School als partner

Van der Scheur is alleenstaande moeder. De school is voor haar een belangrijke partner bij een gezonde opvoeding: “Ik worstel er soms wel mee, omdat er zo veel op je afkomt als ouder. Een van mijn dochters is wat te zwaar en ik moet met een klein budget zorgen dat zij gezond groot groeit.” Van der Scheur ziet het effect van een negatieve benadering. Mensen beoordelen een kind dan bij elke eetkeuze die het maakt. Het kind kan dan nauwelijks meer eten zonder schuldgevoelens. “Het is voorgekomen dat mijn dochter fruit kreeg en een slanker kind koek. Daar kan ik me echt kwaad om maken. Ik vind het heel belangrijk dat het positief blijft en dat gezond eten niet alleen iets is wat voor haar geldt. Het is voor alle kinderen belangrijk.”

Ouderavonden

Eten en bewegen zijn belangrijke onderwerpen voor ouders. Van der Scheur denkt dat ouders het waarderen als de school, bijvoorbeeld via het mededelingenbord, tips geeft. Wat haar betreft zouden er ook meer ouderavonden mogen zijn over dit onderwerp. “Je krijgt als ouder al zo veel papierwerk mee, het is vaak handiger als je het gewoon van iemand hoort. En dat je met andere ouders kan napraten.”

Bron: Gezonde Basis op School

Bekijk ook tips van andere scholen

strooiafbeelding 5 eusf.jpg